Çlirimi i Kosovës dhe kërkesat e ilegales shqiptare deri më 1999

Abstrakti

Në periudhën e regjimit komunist, çështja e Kosovës konsiderohej një problem “i zgjidhur” brenda strukturave të propagandës jugosllave, e cila përpiqej të përcillte idenë se çështjet kombëtare kishin gjetur një zgjidhje përfundimtare. Megjithatë, në fillim të viteve të ‘90-ta, kjo çështje filloi të tejkalonte kufijtë e ish-Jugosllavisë, duke marrë përmasat e një problemi që kërkonte angazhimin dhe ndërhyrjen e fuqive ndërkombëtare. Interesi i komunitetit ndërkombëtar për çështjen shqiptare, e cila kishte mbetur ende pa zgjidhje, filloi të shfaqej pas protestave studentore të vitit 1981 dhe u theksua dukshëm pas vitit 1989, kur çështja u bë më e pranishme në agjendat e kancelarive ndërkombëtare. Të gjitha këto zhvillime historike patën një ndikim pozitiv në Kosovë dhe te shqiptarët, të cilët prej kohësh kishin ndërmarrë përpjekje për të realizuar të drejtat e tyre historike legjitime, me fillesat e tyre që datojnë që nga Lidhja Shqiptare e Prizrenit më 1878. Ndërkohë, një ndryshim vendimtar ndodhi për Lëvizjen Kombëtare Ilegale Shqiptare në vitin 1981, e cila e përfundoi veprimtarinë e saj në fund të shekullit XX, pikërisht kur u formua Ushtria Çlirimtare e Kosovës (UÇK), dhe gjithë përpjekjet kulmuan me çlirimin e vendit. Ky interval historik përbën periudhën më të rëndësishme, pasi përfaqëson mbylljen kulminante të një lëvizjeje të gjatë ilegale në Kosovë dhe në territoret e tjera shqiptare brenda ish-Jugosllavisë.