Elemente të intertekstualitetit në poezinë “Fyelli” të Naim Frashërit

Abstrakti

Në historinë e zhvillimit të saj, letërsia shqipe, ashtu si letërsitë e tjera botërore, ka qenë e hapur për marrëdhënie me sistemet e tjera letrare. Ajo ka huazuar prej këtyre sistemeve burimore modele, tema apo edhe teknika poetike dhe i ka bërë pjesë të saj, duke ruajtuar gjithmonë identitetin e saj origjinal. Dukuria e marrjes dhe dhënies mes letërsive të ndryshme, e njohur si dukuria e interferencës, ka krijuar në çdo kohë ura komunikimi mes shkrimtarëve, të cilët modelet apo temat e huazuara i kanë përdorur për të na dhënë produktin e tyre, që është mesazhi. Një shembull tipik është poezia “Fyelli” i poetit të madh të Rilindjes Kombëtare Naim Frashërit, dhe poezia “Kënga e Fyellit” e poetit të madh mistik persian, Mevlana Xhelaledin Rumiut, vepra të cilat shihen si një relacion intertekstual. “Kënga e Fyellit” të Mevlana Rumiut shërbeu si një tekst burimor, mbi të cilën u ngrit teksti tjetër, që në rastin tonë është “Fyelli” i Naimit. Pikërisht, kjo marrëdhënie intertekstuale shihet që në titull, e cila është edhe shenja e parë e vënies së komunikimit me një vepër tjetër. Por nga gjithë kjo, vlen të theksohet fakti se letërsia persiane, si letërsi orientale që nuk bën pjesë në polisistemin europian, ka gëzuar një status të veçantë në letërsinë shqipe, jo vetëm në shekullin XVIII apo XIX, por edhe në ditët e sotme, ku poetë të ndryshëm shqiptarë, kanë huazuar modele, apo dhe teknika poetike orientale, të cilat kanë funksionuar më së miri brenda saj.